Υποπρογράμματα Τμηματικός Προγραμματισμός
Θεωρία Πληροφορικής Γ Λυκείου ΑΕΠΠ

Η επίλυση ενός προβλήματος διευκολύνεται με τη διαίρεσή του σε μικρότερα υποπροβλήματα. Η επίλυση των υποπροβλημάτων αυτών οδηγεί στην επίλυση του αρχικού προβλήματος. Ο τμηματικός προγραμματισμός, η διαίρεση δηλαδή ενός προγράμματος σε υποπρογράμματα, υλοποιεί αυτήν την ιδέα στον προγραμματισμό. Σε αυτό το κεφάλαιο ασχολούμαστε με τις αρχές του τμηματικού προγραμματισμού, τα είδη των υποπρογραμμάτων που υποστηρίζει η ΓΛΩΣΣΑ, τις διαδικασίες και τις συναρτήσεις, καθώς και τον τρόπο που τα υποπρογράμματα αυτά επικοινωνούν μεταξύ τους.

Τα βασικά κομμάτια θεωρίας του κεφαλαίου είναι η ανάλυση ενός προγράμματος σε απλά υποπρογράμματα διαδικασίας ή συνάρτησης και η επιλογή της σωστής χρήσης διαδικασίας ή συνάρτησης για την υλοποίηση ενός υποπρογράμματος. Τέλος, πολύ σημαντικό κομμάτι είναι η γνώση της εμβέλειας των μεταβλητών και των σταθερών στον τμηματικό προγραμματισμό.

Εξεταστέα ύλη Πανελλαδικών στο μάθημα Πληροφορική Γ Λυκείου (ΑΕΠΠ): από το κεφάλαιο 10 εξετάζονται οι παράγραφοι 10.1 έως 10.6 (10.1 Τμηματικός προγραμματισμός, 10.2 Χαρακτηριστικά των υποπρογραμμάτων, 10.3 Πλεονεκτήματα, 10.4 Παράμετροι, 10.5 Διαδικασίες και συναρτήσεις, 10.6 Εμβέλεια μεταβλητών - σταθερών). Η ύλη ορίζεται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Παιδείας.

Τμηματικός προγραμματισμός Θεωρία Ορισμοί ΑΕΠΠ

Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπισθούν σύνθετα προβλήματα και να γραφούν τα αντίστοιχα προγράμματα είναι η ιεραρχική προσέγγιση, η ανάπτυξη του προγράμματος από επάνω προς τα κάτω. Κάθε πρόβλημα διαιρείται σε μικρότερα επιμέρους προβλήματα και κάθε ένα από αυτά διαιρείται σε ακόμα απλούστερα και μικρότερα. Στο τέλος τα επιμέρους υποπροβλήματα είναι αρκετά απλά, ώστε οι αντίστοιχοι αλγόριθμοι και τα αντίστοιχα τμήματα προγράμματος να μπορούν να σχεδιασθούν και να γραφούν εύκολα. Ο τελικός αλγόριθμος του προβλήματος ανάγεται σε πολλούς απλούστερους επιμέρους αλγορίθμους και το τελικό πρόγραμμα σε πολλά απλούστερα τμήματα προγράμματος.

Τμηματικός προγραμματισμός ονομάζεται η τεχνική σχεδίασης και ανάπτυξης των προγραμμάτων ως ένα σύνολο από απλούστερα τμήματα προγραμμάτων.

Η τεχνική του τμηματικού προγραμματισμού είναι ένα από τα βασικότερα συστατικά του δομημένου προγραμματισμού, ο οποίος εξασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχή και εύκολη δημιουργία σωστών προγραμμάτων.

Υποπρόγραμμα είναι ένα τμήμα προγράμματος που επιτελεί αυτόνομο έργο και έχει γραφεί χωριστά από το υπόλοιπο πρόγραμμα.

Χαρακτηριστικά Υποπρογραμμάτων & Πλεονεκτήματα Τμηματικού Προγραμματισμού
Θεωρία Ορισμοί ΑΕΠΠ

Τα Χαρακτηριστικά των Υποπρογραμμάτων στο ΑΕΠΠ

Ο χωρισμός ενός προγράμματος σε υποπρογράμματα προϋποθέτει την ανάλυση του αρχικού προβλήματος σε μικρότερα υποπροβλήματα, τα οποία να μπορούν να αντιμετωπισθούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Υπάρχουν τρεις ιδιότητες που πρέπει να διακρίνουν τα υποπρογράμματα:

  1. Κάθε υποπρόγραμμα έχει μόνο μία είσοδο και μία έξοδο. Στην πραγματικότητα κάθε υποπρόγραμμα ενεργοποιείται με την είσοδο σε αυτό, που γίνεται πάντοτε από την αρχή του, εκτελεί ορισμένες ενέργειες και απενεργοποιείται με την έξοδο από αυτό, που γίνεται πάντοτε από το τέλος του.
  2. Κάθε υποπρόγραμμα πρέπει να είναι ανεξάρτητο από τα άλλα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε υποπρόγραμμα μπορεί να σχεδιαστεί, να αναπτυχθεί και να συντηρηθεί αυτόνομα, χωρίς να επηρεαστούν άλλα υποπρογράμματα.
  3. Κάθε υποπρόγραμμα πρέπει να μην είναι πολύ μεγάλο. Η έννοια του μεγάλου προγράμματος είναι υποκειμενική, αλλά πρέπει κάθε υποπρόγραμμα να είναι τόσο μικρό, ώστε να είναι εύκολα κατανοητό και να μπορεί να ελέγχεται.

Τα Πλεονεκτήματα του τμηματικού προγραμματισμού στο ΑΕΠΠ

Η χρήση υποπρογραμμάτων σε ένα πρόγραμμα παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα. Ο σωστός χωρισμός ενός σύνθετου προγράμματος σε υποπρογράμματα εξασφαλίζει τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά του σωστού προγραμματισμού:

  1. Διευκολύνει την ανάπτυξη του αλγορίθμου και του αντίστοιχου προγράμματος. Επιτρέπει την εξέταση και την επίλυση απλών προβλημάτων και όχι την αντιμετώπιση του συνολικού προβλήματος.
  2. Διευκολύνει την κατανόηση και διόρθωση του προγράμματος. Ο χωρισμός του προγράμματος σε μικρότερα αυτοτελή τμήματα επιτρέπει τη γρήγορη διόρθωση ενός συγκεκριμένου τμήματος, χωρίς οι αλλαγές αυτές να επηρεάσουν όλο το υπόλοιπο πρόγραμμα.
  3. Απαιτεί λιγότερο χρόνο και προσπάθεια στη συγγραφή του προγράμματος. Πολύ συχνά χρειάζεται η ίδια λειτουργία σε διαφορετικά σημεία ενός προγράμματος.
  4. Επεκτείνει τις δυνατότητες των γλωσσών προγραμματισμού. Ένα υποπρόγραμμα που έχει γραφεί μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολύ εύκολα και σε άλλα προγράμματα.

Παράμετροι στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ θεωρία ορισμοί

Τα υποπρογράμματα ενεργοποιούνται από κάποιο άλλο πρόγραμμα ή υποπρόγραμμα για να εκτελέσουν συγκεκριμένες λειτουργίες. Κάθε υποπρόγραμμα για να ενεργοποιηθεί καλείται από ένα άλλο υποπρόγραμμα ή το αρχικό πρόγραμμα, το οποίο ονομάζεται κύριο πρόγραμμα. Το υποπρόγραμμα είναι αυτόνομο και ανεξάρτητο τμήμα προγράμματος, αλλά συχνά πρέπει να επικοινωνεί με το υπόλοιπο πρόγραμμα. Συνήθως δέχεται τιμές από το τμήμα προγράμματος που το καλεί και μετά την εκτέλεση επιστρέφει σε αυτό νέες τιμές, αποτελέσματα.

Οι τιμές αυτές που περνούν από το ένα υποπρόγραμμα στο άλλο λέγονται παράμετροι. Οι παράμετροι είναι σαν τις κοινές μεταβλητές ενός προγράμματος, με μία ουσιώδη διαφορά: χρησιμοποιούνται για να περνούν τιμές στα υποπρογράμματα.

Μία παράμετρος είναι μία μεταβλητή που επιτρέπει το πέρασμα της τιμής της από ένα τμήμα προγράμματος σε ένα άλλο.

Τυπικές και πραγματικές παράμετροι στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

Τυπικές και πραγματικές παράμετροι στη πληροφορική Γ Λυκείου (βασικά χαρακτηριστικά) πολύ καλή επιλογή για άσκσηση αντιστοίχισης
ΕίδοςΠού καθορίζονται
Τυπικές παράμετροιΣτη δήλωση του υποπρογράμματος (η λίστα των τυπικών παραμέτρων).
Πραγματικές παράμετροιΣτην κλήση του υποπρογράμματος (η λίστα των πραγματικών παραμέτρων).

Μερικές γλώσσες προγραμματισμού ονομάζουν ορίσματα τις τυπικές παραμέτρους και απλά παραμέτρους τις πραγματικές παραμέτρους.

Κανόνες αντιστοίχισης παραμέτρων στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

  1. Ο αριθμός των πραγματικών και των τυπικών παραμέτρων πρέπει να είναι ίδιος.
  2. Κάθε πραγματική παράμετρος αντιστοιχεί στην τυπική παράμετρο που βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση.
  3. Η τυπική παράμετρος και η αντίστοιχή της πραγματική πρέπει να είναι του ίδιου τύπου.

Διαδικασίες και συναρτήσεις στη Πληροφορική (ΑΕΠΠ) Γ Λυκέιου

Υπάρχουν δύο ειδών υποπρογράμματα, οι διαδικασίες και οι συναρτήσεις. Το είδος κάθε υποπρογράμματος καθορίζεται από το είδος της λειτουργίας που καλείται να επιτελέσει.

Συνάρτηση είναι ένας τύπος υποπρογράμματος που υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της.

Διαδικασία είναι ένας τύπος υποπρογράμματος που μπορεί να εκτελεί όλες τις λειτουργίες ενός προγράμματος.

Οι διαδικασίες μπορούν να εκτελέσουν οποιαδήποτε λειτουργία από αυτές που μπορεί να εκτελέσει ένα πρόγραμμα: να εισάγουν δεδομένα, να εκτελέσουν υπολογισμούς, να μεταβάλλουν τις τιμές των μεταβλητών και να τυπώσουν αποτελέσματα. Με τη χρήση των παραμέτρων αυτές τις τιμές μπορούν να τις μεταφέρουν και στα άλλα υποπρογράμματα.

Αντίθετα, η λειτουργία των συναρτήσεων είναι πιο περιορισμένη. Οι συναρτήσεις υπολογίζουν μόνο μία τιμή, αριθμητική, χαρακτήρα ή λογική, και μόνο αυτήν επιστρέφουν στο υποπρόγραμμα που την κάλεσε. Ο τρόπος κλήσης, καθώς και ο τρόπος σύνταξης των δύο αυτών τύπων υποπρογραμμάτων, είναι διαφορετικός. Τόσο οι συναρτήσεις όσο και οι διαδικασίες τοποθετούνται μετά το τέλος του κυρίου προγράμματος.

Διαδικασία και συνάρτηση στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ, πολύ βασικά στοιχεία θεωρίας για τις πανελαλδικές εξετάσεις
ΔιαδικασίαΣυνάρτηση
Τι κάνειΜπορεί να εκτελεί όλες τις λειτουργίες ενός προγράμματος (είσοδος δεδομένων, υπολογισμοί, εκτύπωση αποτελεσμάτων).Υπολογίζει μόνο μία τιμή (αριθμητική, χαρακτήρα ή λογική).
Επιστροφή τιμώνΜεταφέρει τιμές στα άλλα υποπρογράμματα μέσω των παραμέτρων.Επιστρέφει μία τιμή με το όνομά της.
ΚλήσηΜε την ειδική εντολή ΚΑΛΕΣΕ και το όνομα της διαδικασίας.Απλά με την εμφάνιση του ονόματός της σε οποιαδήποτε έκφραση.
ΣύνταξηΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ... ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ... ΤΕΛΟΣ_ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ
ΘέσηΜετά το τέλος του κυρίου προγράμματος (και για τα δύο είδη).

Ορισμός και κλήση συναρτήσεων στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

Κάθε συνάρτηση έχει την ακόλουθη δομή:

ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ όνομα (λίστα παραμέτρων): τύπος συνάρτησης
  Τμήμα δηλώσεων
ΑΡΧΗ
  ...
  όνομα <- έκφραση
  ...
ΤΕΛΟΣ_ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

Το όνομα της συνάρτησης είναι οποιοδήποτε έγκυρο όνομα της ΓΛΩΣΣΑΣ. Η λίστα παραμέτρων είναι μια λίστα μεταβλητών, των οποίων οι τιμές μεταβιβάζονται στη συνάρτηση κατά την κλήση. Οι συναρτήσεις μπορούν να επιστρέφουν τιμές όλων των τύπων δεδομένων που υποστηρίζει η γλώσσα. Μια συνάρτηση λοιπόν μπορεί να είναι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ, ΑΚΕΡΑΙΑ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ή ΛΟΓΙΚΗ.

Παράδειγμα Συνάρτησης: συνάρτηση που υπολογίζει τον μέσο όρο δύο ακεραίων και η κλήση της από το κύριο πρόγραμμα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παράδειγμα_Συνάρτησης
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: α, β
  ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ: μ
ΑΡΧΗ
  ΔΙΑΒΑΣΕ α, β
  μ <- Μέσος(α, β)
  ΓΡΑΨΕ 'Ο μέσος όρος είναι ', μ
ΤΕΛΟΣ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Μέσος(χ, ψ): ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: χ, ψ
ΑΡΧΗ
  Μέσος <- (χ + ψ) / 2
ΤΕΛΟΣ_ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

Οι πραγματικές παράμετροι της κλήσης είναι οι α και β, και οι τυπικές παράμετροι της δήλωσης είναι οι χ και ψ. Και οι δύο λίστες έχουν δύο παραμέτρους ίδιου τύπου (ΑΚΕΡΑΙΕΣ), που αντιστοιχούν κατά θέση: η α στη χ και η β στη ψ.

Ορισμός και κλήση διαδικασιών στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

Κάθε διαδικασία έχει την ακόλουθη δομή και πρέπει να την ακολουθούμε στις πανελλαδικές εξετάσεις στο μάθημα της πληροφορικής:

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Όνομα (λίστα παραμέτρων)
  Τμήμα δηλώσεων
ΑΡΧΗ
  εντολές
ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Το όνομα της διαδικασίας είναι οποιοδήποτε έγκυρο όνομα της ΓΛΩΣΣΑΣ. Η λίστα παραμέτρων είναι μια λίστα μεταβλητών, των οποίων οι τιμές μεταβιβάζονται προς τη διαδικασία κατά την κλήση και επιστρέφονται στο κύριο πρόγραμμα μετά το τέλος της διαδικασίας. Στο σώμα της διαδικασίας μπορούν να υπάρχουν οποιεσδήποτε εντολές της γλώσσας. Κάθε διαδικασία εκτελείται όταν καλείται από το κύριο πρόγραμμα ή άλλη διαδικασία. Η κλήση σε διαδικασία πραγματοποιείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ, που ακολουθείται από το όνομα της διαδικασίας, συνοδευόμενο μέσα σε παρενθέσεις με τη λίστα παραμέτρων.

Παράδειγμα Διαδικασίας: διαδικασία που αντιμεταθέτει τις τιμές δύο μεταβλητών. Επειδή πρέπει να αλλάξουν δύο τιμές, χρειάζεται διαδικασία και όχι συνάρτηση, που επιστρέφει μόνο μία τιμή.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παράδειγμα_Διαδικασίας
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: α, β
ΑΡΧΗ
  ΔΙΑΒΑΣΕ α, β
  ΚΑΛΕΣΕ Αντιμετάθεση(α, β)
  ΓΡΑΨΕ α, β
ΤΕΛΟΣ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Αντιμετάθεση(χ, ψ)
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: χ, ψ, προσ
ΑΡΧΗ
  προσ <- χ
  χ <- ψ
  ψ <- προσ
ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Όταν τελειώσει η εκτέλεση ενός υποπρογράμματος, η εκτέλεση συνεχίζεται από το σημείο που έγινε η κλήση. Στην κλήση διαδικασίας συνεχίζεται από την αμέσως επόμενη εντολή του προγράμματος που την κάλεσε. Σε μια συνάρτηση η τιμή που υπολογίστηκε χρησιμοποιείται στην έκφραση όπου υπήρχε το όνομά της.

Πραγματικές και τυπικές παράμετροι στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

Στην κλήση ενός υποπρογράμματος οι πραγματικές παράμετροι δίνουν τις τιμές, και οι τυπικές παράμετροι της δήλωσης τις παραλαμβάνουν. Ισχύουν οι τρεις κανόνες αντιστοίχισης της παραγράφου 10.4: ίδιο πλήθος, αντιστοίχιση κατά θέση και ίδιος τύπος.

Εμβέλεια μεταβλητών - σταθερών στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ

Κάθε κύριο πρόγραμμα, όπως και κάθε υποπρόγραμμα, περιλαμβάνει τις δικές του μεταβλητές και σταθερές. Οι μεταβλητές αυτές στη ΓΛΩΣΣΑ είναι γνωστές στο αντίστοιχο υποπρόγραμμα όπου δηλώνονται και μόνο σε αυτό. Όλες οι μεταβλητές (και οι σταθερές) είναι τοπικές στο συγκεκριμένο τμήμα προγράμματος. Ο μόνος τρόπος για να περάσει μία τιμή από ένα υποπρόγραμμα σε ένα άλλο, ή από το κύριο πρόγραμμα σε ένα υποπρόγραμμα, είναι διαμέσου των παραμέτρων κατά το στάδιο της κλήσης του υποπρογράμματος και μετά το τέλος της εκτέλεσής του.

Το τμήμα του προγράμματος όπου ισχύουν οι μεταβλητές λέγεται εμβέλεια μεταβλητών.

Πολλές γλώσσες προγραμματισμού επιτρέπουν τη χρήση των μεταβλητών και των σταθερών, όχι μόνο στο τμήμα προγράμματος όπου δηλώνονται, αλλά και σε άλλα ή ακόμη και σε όλα τα υπόλοιπα υποπρογράμματα. Αυτό που καθορίζει την περιοχή όπου ισχύουν οι μεταβλητές και οι σταθερές είναι η εμβέλεια των μεταβλητών της γλώσσας.

Οι τρεις αρχές εμβέλειας που πρέπεινα ακολουθείτε στη πληροφορική Γ λυκείου για τις πανελλήνιες εξετάσεις.
ΕμβέλειαΤι ισχύειΣυνέπειες
ΑπεριόριστηΌλες οι μεταβλητές και όλες οι σταθερές είναι γνωστές και μπορούν να χρησιμοποιούνται σε οποιοδήποτε τμήμα του προγράμματος, άσχετα πού δηλώθηκαν. Όλες οι μεταβλητές είναι καθολικές.Καταστρατηγεί την αρχή της αυτονομίας των υποπρογραμμάτων. Είναι αδύνατη για μεγάλα προγράμματα, αφού όποιος γράφει ένα υποπρόγραμμα πρέπει να γνωρίζει τα ονόματα όλων των μεταβλητών των υπόλοιπων υποπρογραμμάτων.
Περιορισμένη
(στη ΓΛΩΣΣΑ)
Όλες οι μεταβλητές που χρησιμοποιούνται σε ένα τμήμα προγράμματος δηλώνονται σε αυτό το τμήμα. Όλες οι μεταβλητές είναι τοπικές, ισχύουν δηλαδή για το υποπρόγραμμα όπου δηλώθηκαν.Απόλυτη αυτονομία όλων των υποπρογραμμάτων και δυνατότητα χρήσης οποιουδήποτε ονόματος, χωρίς να ενδιαφέρει αν το ίδιο χρησιμοποιείται σε άλλο υποπρόγραμμα.
Μερικώς περιορισμένηΆλλες μεταβλητές είναι τοπικές και άλλες καθολικές. Κάθε γλώσσα έχει τους δικούς της κανόνες και μηχανισμούς για το πώς ορίζονται οι μεταβλητές ως τοπικές ή καθολικές.Προσφέρει μερικά πλεονεκτήματα στον πεπειραμένο προγραμματιστή, αλλά για τον αρχάριο περιπλέκει το πρόγραμμα και δυσκολεύει την ανάπτυξή του.

Σωστό / Λάθος και ασκήσεις θεωρίας: Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Σωστό / Λάθος θεωρία Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Απαντήστε πρώτα μόνοι σας και μετά ελέγξτε τις απαντήσεις στον πίνακα.

  1. Το πλεονέκτημα της περιορισμένης εμβέλειας είναι η απόλυτη αυτονομία όλων των υποπρογραμμάτων.
  2. Μια συνάρτηση μπορεί να καλείται από το κύριο πρόγραμμα, από μία άλλη συνάρτηση ή από μια διαδικασία.
  3. Οι πραγματικές παράμετροι λέγονται και «ορίσματα», ενώ οι τυπικές παράμετροι ονομάζονται απλώς «παράμετροι».
  4. Η διεύθυνση επιστροφής είναι η αμέσως επόμενη διεύθυνση από αυτή της κλήσης μιας διαδικασίας ή συνάρτησης.
  5. Η χρήση των υποπρογραμμάτων προτείνεται στις περιπτώσεις σύνθετων προβλημάτων, όχι όμως στις περιπτώσεις πολύ απλών προβλημάτων.
  6. Είναι δυνατό να κατασκευαστεί συνάρτηση σε ΓΛΩΣΣΑ η οποία να αντιμεταθέτει 2 μεταβλητές του ίδιου τύπου.
  7. Κάθε υποπρόγραμμα υπολογίζει και επιστρέφει τουλάχιστον ένα αποτέλεσμα.
  8. Ο τρόπος ενεργοποίησης των δικών μας συναρτήσεων διαφέρει από τον τρόπο ενεργοποίησης των ενσωματωμένων συναρτήσεων της ΓΛΩΣΣΑΣ.
  9. Ο τμηματικός προγραμματισμός αναπτύσσει προγράμματα ως ένα σύνολο από απλούστερα και ανεξάρτητα τμήματα.
  10. Κάθε υποπρόγραμμα μπορεί να έχει περισσότερες από μία εισόδους, αλλά πάντα μία έξοδο.
Απαντήσεις Σωστό / Λάθος θεωρία Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ
Α/ΑΑπάντησηΓιατί
1ΣωστόΣτην περιορισμένη εμβέλεια όλες οι μεταβλητές είναι τοπικές, άρα τα υποπρογράμματα είναι απόλυτα αυτόνομα.
2ΣωστόΜια συνάρτηση μπορεί να κληθεί από το κύριο πρόγραμμα ή από άλλο υποπρόγραμμα.
3ΛάθοςΣυμβαίνει το αντίστροφο: μερικές γλώσσες ονομάζουν ορίσματα τις τυπικές παραμέτρους και απλά παραμέτρους τις πραγματικές.
4ΣωστόΜετά το τέλος του υποπρογράμματος η εκτέλεση συνεχίζεται από την αμέσως επόμενη διεύθυνση από αυτή της κλήσης.
5ΣωστόΤα υποπρογράμματα βοηθούν στα σύνθετα προβλήματα, ενώ σε πολύ απλά προβλήματα δεν προσφέρουν κάτι.
6ΛάθοςΗ συνάρτηση επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της. Η αντιμετάθεση δύο μεταβλητών απαιτεί διαδικασία.
7ΛάθοςΜόνο οι συναρτήσεις επιστρέφουν μία τιμή. Μια διαδικασία μπορεί να μην επιστρέφει κανένα αποτέλεσμα (π.χ. απλή εκτύπωση).
8ΛάθοςΚαι οι δικές μας συναρτήσεις και οι ενσωματωμένες ενεργοποιούνται με την εμφάνιση του ονόματός τους σε μια έκφραση.
9ΣωστόΑυτός είναι ο ορισμός του τμηματικού προγραμματισμού.
10ΛάθοςΚάθε υποπρόγραμμα έχει μόνο μία είσοδο και μία έξοδο.

Ερωτήσεις ανάπτυξης στη θεωρία
Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Οι λύσεις είναι γραμμένες όπως θα ζητηθούν στις πανελλήνιες εξετάσεις της πληροφορικής Γ Λυκείου. Πολύ μεγάλη προσοχή, δεν πρέπει η θεωρία που θα γράψετε στο Α θέμα των πανελλαδικών εξετάσεων να είναι μακριά από τους ορισμούς που δίνονται στο σχολικό βιβλίο του ΑΕΠΠ.

1. Τι είναι το υποπρόγραμμα στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ;

Είναι ένα τμήμα προγράμματος που επιτελεί αυτόνομο έργο και έχει γραφεί χωριστά από το υπόλοιπο πρόγραμμα.

2. Τι είναι η συνάρτηση και τι διαδικασία στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ;

I. Συνάρτηση: τύπος υποπρογράμματος που υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της.
II. Διαδικασία: τύπος υποπρογράμματος που εκτελεί όλες τις λειτουργίες ενός προγράμματος.

3. Ποιοι είναι οι κανόνες που πρέπει να ισχύουν στη λίστα παραμέτρων στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ;

I. Ο αριθμός των πραγματικών παραμέτρων και των τυπικών παραμέτρων πρέπει να είναι ακριβώς ο ίδιος.
II. Κάθε πραγματική παράμετρος αντιστοιχεί στην τυπική παράμετρο που βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση.
III. Η τυπική παράμετρος και η αντίστοιχη πραγματική πρέπει να είναι ίδιου τύπου δεδομένων.

4. Ποιες ιδιότητες πρέπει να διακρίνουν τα υποπρογράμματα στο ΑΕΠΠ;

1) Κάθε υποπρόγραμμα έχει μόνο μία είσοδο και μία έξοδο.
2) Κάθε υποπρόγραμμα πρέπει να είναι ανεξάρτητο από τα άλλα.
3) Κάθε υποπρόγραμμα πρέπει να μην είναι πολύ μεγάλο, ώστε να είναι εύκολα κατανοητό και να μπορεί να ελέγχεται.

5. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του τμηματικού προγραμματισμού στο ΑΕΠΠ;

1) Διευκολύνει την ανάπτυξη του αλγορίθμου και του αντίστοιχου προγράμματος.
2) Διευκολύνει την κατανόηση και διόρθωση του προγράμματος.
3) Απαιτεί λιγότερο χρόνο και προσπάθεια στη συγγραφή του προγράμματος.
4) Επεκτείνει τις δυνατότητες των γλωσσών προγραμματισμού.

6. Ποιες είναι οι διαφορές διαδικασίας και συνάρτησης στο ΑΕΠΠ;

Η συνάρτηση υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή (αριθμητική, χαρακτήρα ή λογική) με το όνομά της και εκτελείται απλά με την εμφάνιση του ονόματός της σε μια έκφραση. Η διαδικασία μπορεί να εκτελεί οποιαδήποτε λειτουργία ενός προγράμματος, μεταφέρει τιμές με τις παραμέτρους και εκτελείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ και το όνομά της. Και οι δύο τοποθετούνται μετά το τέλος του κυρίου προγράμματος.

7. Τι είναι η εμβέλεια των μεταβλητών και ποιες αρχές εμβέλειας υπάρχουν στη ΓΛΩΣΣΑ του ΑΕΠΠ;

Εμβέλεια των μεταβλητών είναι το τμήμα του προγράμματος όπου ισχύουν οι μεταβλητές. Οι αρχές είναι η απεριόριστη εμβέλεια (όλες οι μεταβλητές καθολικές), η περιορισμένη εμβέλεια (όλες οι μεταβλητές τοπικές) και η μερικώς περιορισμένη εμβέλεια (άλλες τοπικές και άλλες καθολικές). Στη ΓΛΩΣΣΑ ισχύει η περιορισμένη εμβέλεια.

8. Λυμένο παράδειγμα με αντιμετάθεση 2 μεταβλητών στο ΑΕΠΠ.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Αντιμετάθεση(χ, ψ)
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: χ, ψ, προσ
ΑΡΧΗ
  προσ <- χ
  χ <- ψ
  ψ <- προσ
ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Η κλήση γίνεται από το κύριο πρόγραμμα με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ Αντιμετάθεση(α, β). Η αντιμετάθεση δύο τιμών δεν μπορεί να γίνει με συνάρτηση, που επιστρέφει μόνο μία τιμή.

Πολλαπλής επιλογής
Τμηματικός Προγραμματισμός - Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Σε κάθε ερώτηση να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Υπάρχει μόνο μία σωστή επιλογή.

1. Πόσες εισόδους και πόσες εξόδους έχει κάθε υποπρόγραμμα;

  1. Μία είσοδο και μία έξοδο
  2. Μία είσοδο και πολλές εξόδους
  3. Πολλές εισόδους και μία έξοδο
  4. Πολλές εισόδους και πολλές εξόδους

2. Πόσες τιμές επιστρέφει μια συνάρτηση με το όνομά της;

  1. Καμία
  2. Μία
  3. Δύο
  4. Όσες χρειάζεται το πρόγραμμα

3. Με ποια εντολή εκτελείται μια διαδικασία;

  1. ΚΑΛΕΣΕ
  2. ΕΚΤΕΛΕΣΕ
  3. ΕΠΙΣΤΡΕΨΕ
  4. ΑΡΧΗ

4. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις για τις παραμέτρους είναι σωστή;

  1. Ο αριθμός των πραγματικών και των τυπικών παραμέτρων μπορεί να διαφέρει.
  2. Κάθε πραγματική παράμετρος αντιστοιχεί στην τυπική που βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση.
  3. Οι αντίστοιχες παράμετροι δεν χρειάζεται να είναι του ίδιου τύπου.
  4. Οι τυπικές παράμετροι καθορίζονται στην κλήση του υποπρογράμματος.

5. Ποια αρχή εμβέλειας ισχύει στη ΓΛΩΣΣΑ;

  1. Η απεριόριστη εμβέλεια
  2. Η περιορισμένη εμβέλεια
  3. Η μερικώς περιορισμένη εμβέλεια
  4. Καμία από τις παραπάνω

6. Πού τοποθετούνται οι διαδικασίες και οι συναρτήσεις σε ένα πρόγραμμα;

  1. Πριν από το κύριο πρόγραμμα
  2. Μέσα στο τμήμα εντολών του κυρίου προγράμματος
  3. Μετά το τέλος του κυρίου προγράμματος
  4. Σε οποιοδήποτε σημείο του προγράμματος
Απαντήσεις πολλαπλής επιλογής Τμηματικός Προγραμματισμός - Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ
ΕρώτησηΣωστή απάντησηΓιατί
1αΚάθε υποπρόγραμμα ενεργοποιείται από την αρχή του και απενεργοποιείται από το τέλος του.
2βΗ συνάρτηση υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της.
3αΟι διαδικασίες εκτελούνται με την ειδική εντολή ΚΑΛΕΣΕ και το όνομά τους.
4βΙσχύει αντιστοίχιση κατά θέση, με ίδιο πλήθος και ίδιο τύπο. Οι πραγματικές παράμετροι καθορίζονται στην κλήση και οι τυπικές στη δήλωση.
5βΣτη ΓΛΩΣΣΑ όλες οι μεταβλητές είναι τοπικές.
6γΤόσο οι συναρτήσεις όσο και οι διαδικασίες τοποθετούνται μετά το τέλος του κυρίου προγράμματος.

Αντιστοίχιση Τμηματικός Προγραμματισμός - Υποπρογράμματα
Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Να αντιστοιχίσετε κάθε έννοια της στήλης Α με την περιγραφή της στη στήλη Β. Στη στήλη Β υπάρχουν δύο περιγραφές που περισσεύουν. Όπως είπαμε σε όλες τις προηγούμενες ασκήσεις πληροφορικής Γ λυκείου, στις πανελλήνιες εξετάσεις θα σας αναφέρουν πόσα δεν πάνε κάπου ή αν κάποιο πηγαίνει με περισσότερα από 1.

Αντιστοίχιση εννοιών Τμηματικού Προγραμματισμού - Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ
Στήλη ΑΣτήλη Β
1. Τμηματικός προγραμματισμόςα. Παράμετροι που καθορίζονται στη δήλωση του υποπρογράμματος.
2. Συνάρτησηβ. Τεχνική σχεδίασης και ανάπτυξης των προγραμμάτων ως ένα σύνολο από απλούστερα τμήματα προγραμμάτων.
3. Διαδικασίαγ. Παράμετροι που καθορίζονται στην κλήση του υποπρογράμματος.
4. Εμβέλεια μεταβλητώνδ. Υποπρόγραμμα που μπορεί να εκτελεί όλες τις λειτουργίες ενός προγράμματος και καλείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ.
5. Τυπικές παράμετροιε. Υποπρόγραμμα που υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά του.
–στ. Το τμήμα του προγράμματος όπου ισχύουν οι μεταβλητές.
–ζ. Αρχή εμβέλειας όπου όλες οι μεταβλητές είναι γνωστές σε οποιοδήποτε τμήμα του προγράμματος.
Απαντήσεις αντιστοίχισης Τμηματικού Προγραμματισμού - Υποπρογράμματα Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ
Στήλη ΑΑντιστοιχίαΓιατί
1. Τμηματικός προγραμματισμόςβΕίναι ο ορισμός του τμηματικού προγραμματισμού.
2. ΣυνάρτησηεΕπιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της.
3. ΔιαδικασίαδΕκτελεί οποιαδήποτε λειτουργία και εκτελείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ.
4. Εμβέλεια μεταβλητώνστΕίναι το τμήμα του προγράμματος όπου ισχύουν οι μεταβλητές.
5. Τυπικές παράμετροιαΚαθορίζονται στη δήλωση του υποπρογράμματος. Οι πραγματικές (γ) καθορίζονται στην κλήση. Η περιγραφή ζ αφορά την απεριόριστη εμβέλεια και περισσεύει.

Αν θέλετε περισσότερες ερωτήσεις τύπου ανάπτυξης ή γενικότερα ερωτήσεις θεωρίας στην ύλη της Πληροφορικής Γ Λυκείου στο κεφάλαιο Υποπρογράμματα Τμηματικός Προγραμματισμός, δείτε τα τεστ, τα διαγωνίσματα και τις θεωρίες που έχουμε δημιουργήσει, για να καταφέρετε τον καλύτερο δυνατό βαθμό στις πανελλήνιες εξετάσεις.

Συχνές ερωτήσεις για τον Τμηματικό Προγραμματισμό και τα Υποπρογράμματα
Κεφάλαιο 10 ΑΕΠΠ

Τι είναι ο τμηματικός προγραμματισμός;

Είναι η τεχνική σχεδίασης και ανάπτυξης των προγραμμάτων ως ένα σύνολο από απλούστερα τμήματα προγραμμάτων, τα υποπρογράμματα. Αποτελεί ένα από τα βασικότερα συστατικά του δομημένου προγραμματισμού.

Τι είναι υποπρόγραμμα;

Είναι ένα τμήμα προγράμματος που επιτελεί αυτόνομο έργο και έχει γραφεί χωριστά από το υπόλοιπο πρόγραμμα. Ενεργοποιείται όταν το καλεί το κύριο πρόγραμμα ή άλλο υποπρόγραμμα.

Ποια χαρακτηριστικά έχουν τα υποπρογράμματα;

Κάθε υποπρόγραμμα έχει μόνο μία είσοδο και μία έξοδο, είναι ανεξάρτητο από τα άλλα και δεν είναι πολύ μεγάλο, ώστε να είναι εύκολα κατανοητό και να μπορεί να ελέγχεται.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του τμηματικού προγραμματισμού;

Διευκολύνει την ανάπτυξη του αλγορίθμου και του προγράμματος, διευκολύνει την κατανόηση και τη διόρθωση, απαιτεί λιγότερο χρόνο και προσπάθεια στη συγγραφή και επεκτείνει τις δυνατότητες των γλωσσών προγραμματισμού.

Ποια είναι η διαφορά διαδικασίας και συνάρτησης;

Η συνάρτηση υπολογίζει και επιστρέφει μόνο μία τιμή με το όνομά της και καλείται από μια έκφραση. Η διαδικασία μπορεί να εκτελεί οποιαδήποτε λειτουργία ενός προγράμματος και καλείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ.

Τι είναι οι παράμετροι και ποιες είναι οι τυπικές και οι πραγματικές;

Παράμετρος είναι μια μεταβλητή που επιτρέπει το πέρασμα της τιμής της από ένα τμήμα προγράμματος σε ένα άλλο. Οι τυπικές παράμετροι καθορίζονται στη δήλωση του υποπρογράμματος και οι πραγματικές στην κλήση του.

Ποιοι κανόνες ισχύουν στην αντιστοίχιση παραμέτρων;

Ο αριθμός των πραγματικών και των τυπικών παραμέτρων πρέπει να είναι ίδιος, κάθε πραγματική παράμετρος αντιστοιχεί στην τυπική που βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση, και οι δύο πρέπει να είναι του ίδιου τύπου.

Πώς καλείται μια διαδικασία και πώς μια συνάρτηση;

Η διαδικασία καλείται με την εντολή ΚΑΛΕΣΕ, που ακολουθείται από το όνομά της και τη λίστα παραμέτρων σε παρενθέσεις. Η συνάρτηση καλείται απλά με την εμφάνιση του ονόματός της σε οποιαδήποτε έκφραση.

Τι είναι η εμβέλεια των μεταβλητών;

Είναι το τμήμα του προγράμματος όπου ισχύουν οι μεταβλητές και οι σταθερές. Υπάρχουν τρεις αρχές: απεριόριστη, περιορισμένη και μερικώς περιορισμένη εμβέλεια.

Ποια εμβέλεια ισχύει στη ΓΛΩΣΣΑ;

Στη ΓΛΩΣΣΑ ισχύει η περιορισμένη εμβέλεια: όλες οι μεταβλητές και οι σταθερές είναι τοπικές στο τμήμα προγράμματος όπου δηλώνονται. Μια τιμή περνά από ένα υποπρόγραμμα σε άλλο μόνο μέσω των παραμέτρων.