Εισαγωγή στον Προγραμματισμό
Θεωρία Πληροφορική Γ Λυκείου ΑΕΠΠ

Παρουσιάζονται οι τεχνικές της ιεραρχικής σχεδίασης προγραμμάτων, του τμηματικού προγραμματισμού και κύρια οι αρχές του δομημένου προγραμματισμού. Επίσης περιγράφεται η διαδικασία που ακολουθείται από τη σύνταξη του προγράμματος μέχρι την τελική του εκτέλεση από τον υπολογιστή και τη λήψη των αποτελεσμάτων. Με τη χρήση του μεταγλωτιστή και του διερμηνευτή.

Στην εισαγωγή στον προγραμματισμό στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου πληροφορικής Γ λυκείου, αναγνωρίζουμε τα κυριότερα είδη προγραμματισμού και περιγράφουμε τα βασικά χαρακτηριστικά των τεχνικών που χρησιμοποιούνται. Διατυπώνουμε τα πλεονεκτήματα του δομημένου προγραμματισμού, περιγράφουμε τη διαδικασία εκτέλεσης ενός προγράμματος και αναφέρουμε τα βασικά προγράμματα που περιέχει ένα προγραμματιστικό περιβάλλον στο ΑΕΠΠ. Ένα πάρα πολύ βασικό κεφάλαιο θεωρία για τις πανελλαδικές εξετάσεις, που κάθε χρόνο δίνει τουλάχιστον ένα θέμα θεωρίας (Θέμα Α), είτε αυτό είναι σωστό λάθος, είτε ερώτηση ανάπτυξης, είτε αντιστοίχισης.

Εξεταστέα ύλη Πανελλαδικών 2027: από το κεφάλαιο 6 εξετάζονται οι παράγραφοι 6.1, 6.3, 6.4 (6.4.1, 6.4.2, 6.4.3), 6.5 και 6.7. Η ιστορική αναδρομή (6.2) και ο παράλληλος προγραμματισμός (6.6) δεν ανήκουν στην εξεταστέα ύλη. Η ύλη ορίζεται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Παιδείας.

6.1 Η έννοια του προγράμματος θεωρία ΑΕΠΠ

Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει τρία εξίσου σημαντικά στάδια:

  1. Τον ακριβή προσδιορισμό του προβλήματος.
  2. Την ανάπτυξη του αντίστοιχου αλγορίθμου.
  3. Τη διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή.
Ο προγραμματισμός ασχολείται με το τρίτο αυτό στάδιο, τη δημιουργία του προγράμματος, δηλαδή του συνόλου των εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή, ώστε να υλοποιηθεί ο αλγόριθμος για την επίλυση του προβλήματος.

Το πρόγραμμα, το οποίο γράφεται σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού, δεν είναι απλώς η υλοποίηση του αλγορίθμου. Βασικό στοιχείο του είναι τα δεδομένα και οι δομές δεδομένων επί των οποίων ενεργεί, γιατί οι αλγόριθμοι και οι δομές δεδομένων είναι μια αδιάσπαστη ενότητα.

Οι γλώσσες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν με σκοπό την επικοινωνία του ανθρώπου (προγραμματιστή) με τη μηχανή (υπολογιστή).

Ο υπολογιστής μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι είναι μια έξυπνη μηχανή που επιλύει πολύπλοκα προβλήματα, αλλά η εντύπωση αυτή είναι ψευδαίσθηση. Καταλαβαίνει μόνο δύο καταστάσεις, το μηδέν και το ένα, δηλαδή τα ψηφία του δυαδικού συστήματος. Μπορεί απλά να αποθηκεύει στη μνήμη ακολουθίες δυαδικών ψηφίων, να τις ανακτά, να κάνει στοιχειώδεις αριθμητικές πράξεις με αυτές και να τις συγκρίνει.

6.3 Φυσικές και τεχνητές γλώσσες στη πληροφορική ΑΕΠΠ

Οι γλώσσες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν για να μπορεί ο προγραμματιστής να δίνει τις εντολές που πρέπει να εκτελέσει ο υπολογιστής. Χρησιμοποιούνται δηλαδή για την επικοινωνία του ανθρώπου και της μηχανής, όπως αντίστοιχα οι φυσικές γλώσσες χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Οι γλώσσες προγραμματισμού, που είναι τεχνητές γλώσσες, ακολουθούν τις βασικές έννοιες και αρχές της γλωσσολογίας, επιστήμη που μελετά τις φυσικές γλώσσες.

Αλφάβητο, λεξιλόγιο, γραμματική και σημασιολογία ορισμοί στο ΑΕΠΠ

Κάθε γλώσσα προσδιορίζεται από το αλφάβητό της, το λεξιλόγιό της, τη γραμματική της και τη σημασιολογία της.

Τα τέσσερα στοιχεία που προσδιορίζουν μια γλώσσα
ΈννοιαΟρισμόςΠαράδειγμα
ΑλφάβητοΤο σύνολο των στοιχείων που χρησιμοποιείται από τη γλώσσα.Τα γράμματα (Α-Ω, α-ω), τα ψηφία (0-9) και τα σημεία στίξης στην ελληνική γλώσσα.
ΛεξιλόγιοΈνα υποσύνολο όλων των ακολουθιών που δημιουργούνται από τα στοιχεία του αλφαβήτου: οι λέξεις που είναι δεκτές από τη γλώσσα.Η ακολουθία ΑΒΓΑ είναι λέξη της ελληνικής, ενώ η ΑΒΓΔΑ δεν είναι.
Τυπικό (μέρος της γραμματικής)Το σύνολο των κανόνων που ορίζει τις μορφές με τις οποίες μία λέξη είναι αποδεκτή.Οι λέξεις γλώσσα, γλώσσας, γλώσσες είναι δεκτές, ενώ η λέξη γλώσσατ δεν είναι.
Συντακτικό (μέρος της γραμματικής)Το σύνολο των κανόνων που καθορίζει τη νομιμότητα της διάταξης και της σύνδεσης των λέξεων της γλώσσας για τη δημιουργία προτάσεων.Στις γλώσσες προγραμματισμού επιτρέπει τη δημιουργία σωστών εντολών.
ΣημασιολογίαΤο σύνολο των κανόνων που καθορίζει το νόημα των λέξεων και κατά επέκταση των εκφράσεων και προτάσεων που χρησιμοποιούνται σε μία γλώσσα.Στις τεχνητές γλώσσες τη σημασιολογία των λέξεων την αποφασίζει ο δημιουργός της γλώσσας.
Η Γραμματική αποτελείται από το τυπικό (ή τυπολογικό) και το συντακτικό.

Διαφορές φυσικών και τεχνητών γλωσσών στο ΑΕΠΠ

Φυσικές και τεχνητές γλώσσες διαφορές και σχέση που έχουν στην ύλη της πληροφορικής Γ Λυκείου
Φυσικές γλώσσεςΤεχνητές γλώσσες (γλώσσες προγραμματισμού)
ΕξέλιξηΕξελίσσονται συνεχώς: νέες λέξεις δημιουργούνται και οι κανόνες γραμματικής και σύνταξης αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου.Χαρακτηρίζονται από στασιμότητα.
ΑιτίαΧρησιμοποιούνται για την επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων, που εξελίσσονται και αλλάζουν ανάλογα με τις εποχές και τον κοινωνικό περίγυρο.Κατασκευάζονται συνειδητά για ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Ωστόσο, οι γλώσσες προγραμματισμού συχνά βελτιώνονται και μεταβάλλονται από τους δημιουργούς τους, για να διορθωθούν αδυναμίες, να καλύψουν μεγαλύτερο εύρος εφαρμογών ή να ακολουθήσουν τις νέες εξελίξεις. Αλλάζουν σε επίπεδο διαλέκτου (π.χ. GW-Basic και QuickBasic) ή σε επίπεδο επέκτασης (π.χ. Basic και Visual Basic).

6.4 Τεχνικές σχεδίασης προγραμμάτων Θεωρία ΑΕΠΠ

Από την αρχή της εμφάνισης των υπολογιστών γίνονται συνεχείς προσπάθειες ανάπτυξης μεθοδολογιών και τεχνικών προγραμματισμού, που θα εξασφαλίζουν τη δημιουργία απλών και κομψών προγραμμάτων, την εύκολη γραφή τους και την κατανόησή τους.

6.4.1 Ιεραρχική σχεδίαση προγράμματος θεωρία Πληροφορικής

Η τεχνική της ιεραρχικής σχεδίασης και επίλυσης, ή η διαδικασία σχεδίασης «από επάνω προς τα κάτω» (top-down program design), όπως συχνά ονομάζεται, περιλαμβάνει τον καθορισμό των βασικών λειτουργιών ενός προγράμματος, σε ανώτερο επίπεδο, και στη συνέχεια τη διάσπαση των λειτουργιών αυτών σε όλο και μικρότερες λειτουργίες, μέχρι το τελευταίο επίπεδο, όπου οι λειτουργίες είναι πολύ απλές, ώστε να επιλυθούν εύκολα.

Σκοπός της ιεραρχικής σχεδίασης είναι η διάσπαση του προβλήματος σε μια σειρά από απλούστερα υποπροβλήματα, τα οποία να είναι εύκολο να επιλυθούν, οδηγώντας στην επίλυση του αρχικού προβλήματος. Η ιεραρχική σχεδίαση ή ιεραρχικός προγραμματισμός χρησιμοποιεί τη στρατηγική της συνεχούς διαίρεσης του προβλήματος σε υποπροβλήματα. Για την υποβοήθησή της χρησιμοποιούνται διάφορες διαγραμματικές τεχνικές.

Πρόγραμμα (ανώτερο επίπεδο)
Λειτουργία 1
Λειτουργία 2
Λειτουργία 3

Κάθε λειτουργία διασπάται σε απλούστερες, μέχρι να μπορεί να επιλυθεί εύκολα.

6.4.2 Τμηματικός προγραμματισμός θεωρία ΑΕΠΠ

Η ιεραρχική σχεδίαση προγράμματος υλοποιείται με τον τμηματικό προγραμματισμό. Μετά την ανάλυση του προβλήματος σε αντίστοιχα υποπροβλήματα, κάθε υποπρόβλημα αποτελεί ανεξάρτητη ενότητα (module), που γράφεται ξεχωριστά από τα υπόλοιπα τμήματα του προγράμματος. Ο τμηματικός προγραμματισμός διευκολύνει τη δημιουργία του προγράμματος, μειώνει τα λάθη και επιτρέπει την ευκολότερη παρακολούθηση, κατανόηση και συντήρηση του προγράμματος από τρίτους.

6.4.3 Δομημένος προγραμματισμός Ορισμός στο ΑΕΠΠ

Ο δομημένος προγραμματισμός δεν είναι απλώς ένα είδος προγραμματισμού, είναι μία μεθοδολογία σύνταξης προγραμμάτων που έχει σκοπό να βοηθήσει τον προγραμματιστή στην ανάπτυξη σύνθετων προγραμμάτων, να μειώσει τα λάθη, να εξασφαλίσει την εύκολη κατανόηση των προγραμμάτων και να διευκολύνει τις διορθώσεις και τις αλλαγές σε αυτά.

Ο δομημένος προγραμματισμός στηρίζεται στη χρήση τριών και μόνο στοιχειωδών λογικών δομών: της δομής της ακολουθίας, της δομής της επιλογής και της δομής της επανάληψης. Όλα τα προγράμματα μπορούν να γραφούν χρησιμοποιώντας μόνο αυτές τις τρεις δομές καθώς και συνδυασμό τους. Κάθε πρόγραμμα, όπως και κάθε ενότητα προγράμματος, έχει μόνο μία είσοδο και μόνο μία έξοδο.

Αν και ο δομημένος προγραμματισμός αρχικά εμφανίστηκε σαν μία προσπάθεια περιορισμού των εντολών GOTO, σήμερα αποτελεί τη βασική μεθοδολογία προγραμματισμού. Ενθαρρύνει και βοηθάει την ανάλυση του προγράμματος σε επιμέρους τμήματα, έτσι ώστε σήμερα ο όρος δομημένος προγραμματισμός περιέχει τόσο την ιεραρχική σχεδίαση όσο και τον τμηματικό προγραμματισμό.

Πλεονεκτήματα του δομημένου προγραμματισμού Ορισμός Πληροφορικής

  1. Δημιουργία απλούστερων προγραμμάτων.
  2. Άμεση μεταφορά των αλγορίθμων σε προγράμματα.
  3. Διευκόλυνση ανάλυσης του προγράμματος σε τμήματα.
  4. Περιορισμός των λαθών κατά την ανάπτυξη του προγράμματος.
  5. Διευκόλυνση στην ανάγνωση και κατανόηση του προγράμματος από τρίτους.
  6. Ευκολότερη διόρθωση και συντήρηση.

Η εντολή GOTO θεωρία ΑΕΠΠ

Το 1964 παρουσιάστηκε από τους Böhm και Jacopini ένα κείμενο με τις θεωρητικές αρχές του δομημένου προγραμματισμού. Το 1968 ο καθηγητής Edsger Dijkstra δημοσίευσε τη μελέτη «GO TO Statement Considered Harmful» («η εντολή GOTO θεωρείται επιβλαβής»), που θεμελίωσε το δομημένο προγραμματισμό. Η εντολή GOTO αλλάζει τη ροή του προγράμματος, με διακλάδωση σε μία άλλη εντολή εκτός από την επόμενη, και η αλόγιστη χρήση της έκανε τα προγράμματα μπερδεμένα και δύσκολα στη διόρθωση και τη συντήρηση. Στη συνέχεια του βιβλίου η εντολή GOTO δεν χρησιμοποιείται, και καλό είναι να μη χρησιμοποιείται στην ανάπτυξη προγραμμάτων.

Αντικειμενοστραφής προγραμματισμός Ορισμός Θεωρία ΑΕΠΠ

Μία νέα ιδέα στον προγραμματισμό, που γεννήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '70, είναι ο αντικειμενοστραφής (object-oriented) προγραμματισμός. Την τελευταία δεκαετία έχει γίνει η επικρατούσα κατάσταση και έχει αλλάξει ριζικά τα γνωστά σημεία αναφοράς των προγραμματιστών.

Η ιδέα έχει τις ρίζες της σε ένα απλό ερώτημα: ένα πρόγραμμα περιγράφει «ενέργειες» (επεξεργασία) που εφαρμόζονται πάνω σε δεδομένα. Η φιλοσοφία και η δομή του προγράμματος είναι προτιμότερο να στηρίζεται στις «ενέργειες» ή στα δεδομένα; Η απάντηση προσδιορίζει τη βασική διαφορά ανάμεσα στις παραδοσιακές προγραμματιστικές τεχνικές και στην αντικειμενοστραφή προσέγγιση.

Η αντικειμενοστραφής σχεδίαση εκλαμβάνει ως πρωτεύοντα δομικά στοιχεία ενός προγράμματος τα δεδομένα, από τα οποία δημιουργούνται με κατάλληλη μορφοποίηση τα αντικείμενα (objects). Τα προγράμματα που δημιουργούνται είναι περισσότερο ευέλικτα και επαναχρησιμοποιήσιμα.

Ο αντικειμενοστραφής προγραμματισμός χρησιμοποιεί την ιεραρχική σχεδίαση, τον τμηματικό προγραμματισμό και ακολουθεί τις αρχές του δομημένου προγραμματισμού. Οι έννοιες του αντικειμένου, της κλάσης και του πολυμορφισμού αναλύονται στην Ενότητα 4 «Σύγχρονα Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα» του δεύτερου βιβλίου.

Προγραμματιστικά περιβάλλοντα: μεταγλωττιστής & διερμηνευτής στο ΑΕΠΠ

Κάθε πρόγραμμα που γράφτηκε σε οποιαδήποτε γλώσσα προγραμματισμού πρέπει να μετατραπεί σε μορφή αναγνωρίσιμη και εκτελέσιμη από τον υπολογιστή, δηλαδή σε εντολές γλώσσας μηχανής. Η μετατροπή αυτή επιτυγχάνεται με τη χρήση ειδικών μεταφραστικών προγραμμάτων. Υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες τέτοιων προγραμμάτων, οι μεταγλωττιστές και οι διερμηνευτές.

Μεταγλωττιστής και διερμηνευτής συνοπτική παρουσίαση (πολύ καλή για αντιστοίχιση στις πανελλαδικές εξετάσεις )
ΜεταγλωττιστήςΔιερμηνευτής
Τι κάνειΔέχεται στην είσοδο ένα πρόγραμμα γραμμένο σε μια γλώσσα υψηλού επιπέδου και παράγει ένα ισοδύναμο πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής.Διαβάζει μία προς μία τις εντολές του αρχικού προγράμματος και για καθεμία εκτελεί αμέσως μια ισοδύναμη ακολουθία εντολών μηχανής.
ΑποτέλεσμαΤο πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής μπορεί να εκτελείται οποτεδήποτε από τον υπολογιστή και είναι τελείως ανεξάρτητο από το αρχικό πρόγραμμα.Κάθε εντολή εκτελείται αμέσως μετά τη μετάφρασή της.

Πως λειτουργεί ο μεταγλωτιστής (Σχήμα + ορισμοί) ΑΕΠΠ

Τα βασικά προγράμματα ενός προγραμματιστικού περιβάλλοντος με τη σειρά που εμφανίζονται στη Πληροφορική Γ λυκείου
ΒήμαΣτοιχείοΡόλος
1ΣυντάκτηςΕιδικό πρόγραμμα για την αρχική σύνταξη των προγραμμάτων και τη διόρθωσή τους στη συνέχεια. Είναι ουσιαστικά ένας μικρός επεξεργαστής κειμένου, με δυνατότητες που διευκολύνουν τη γρήγορη γραφή των εντολών.
2Πηγαίο πρόγραμμαΤο αρχικό πρόγραμμα, γραμμένο σε γλώσσα υψηλού επιπέδου.
3Αντικείμενο πρόγραμμαΤο πρόγραμμα που παράγεται από το μεταγλωττιστή. Είναι σε μορφή κατανοητή από τον υπολογιστή(δυαδικό σύστημα 0-1), αλλά συνήθως δεν είναι σε θέση να εκτελεστεί.
4Συνδέτης / φορτωτής + ΒιβλιοθήκεςΤο πρόγραμμα που συμπληρώνει το αντικείμενο πρόγραμμα και το συνδέει με άλλα τμήματα απαραίτητα για την εκτέλεσή του. Τα τμήματα αυτά είτε τα γράφει ο προγραμματιστής είτε βρίσκονται στις βιβλιοθήκες της γλώσσας.
5Εκτελέσιμο πρόγραμμαΤο αποτέλεσμα του συνδέτη / φορτωτή και των βιβλιοθηκών. Είναι το τελικό πρόγραμμα που εκτελείται από τον υπολογιστή.
Η συνολική αυτή διαδικασία αποκαλείται μεταγλώττιση και σύνδεση. Η δημιουργία του εκτελέσιμου προγράμματος γίνεται μόνο στην περίπτωση που το αρχικό πρόγραμμα δεν περιέχει συντακτικά λάθη. Τις περισσότερες φορές κάθε πρόγραμμα αρχικά θα έχει λάθη. Ο μεταγλωττιστής ή ο διερμηνευτής ανιχνεύει τα συντακτικά λάθη και εμφανίζει κατάλληλα διαγνωστικά μηνύματα. Το στάδιο που ακολουθεί είναι η διόρθωση των λαθών. Το διορθωμένο πρόγραμμα επαναϋποβάλλεται για μεταγλώττιση, και η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρις ότου εξαλειφθούν πλήρως όλα τα λάθη.

Σωστό / Λάθος & Ασκήσεις Θεωρίας:
Εισαγωγή στον Προγραμματισμό ΑΕΠΠ Κεφάλαιο 6

Σωστό / Λάθος Στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου

Απαντήστε πρώτα μόνοι σας και μετά ελέγξτε τις απαντήσεις στον πίνακα.

  1. Ο προγραμματισμός αφορά την επίλυση ενός προβλήματος σε κατανοητές προς τον υπολογιστή εντολές.
  2. Ο προγραμματισμός αφορά τη διατύπωση ενός αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή.
  3. Βασικό στοιχείο του προγράμματος είναι τα δεδομένα και οι δομές δεδομένων, πέραν της κωδικοποίησης.
  4. Οι γλώσσες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν με σκοπό την επικοινωνία ανθρώπου-μηχανής.
  5. Το πρόγραμμα είναι απλώς η μεταφορά του αλγορίθμου επίλυσης ενός προβλήματος σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού.
  6. Αν ένα πρόγραμμα έχει λογικά λάθη, τότε δεν είναι εκτελέσιμο.
  7. Λεξιλόγιο μιας γλώσσας είναι όλες οι ακολουθίες που δημιουργούνται από τα στοιχεία του αλφαβήτου της γλώσσας, τις λέξεις.
  8. Η εντολή GOTO είναι απαραίτητη στο δομημένο προγραμματισμό.
  9. Ένα πρόγραμμα που έχει λογικά λάθη μπορεί να εκτελεστεί.
  10. Η εφαρμογή του δομημένου προγραμματισμού οδηγεί σε δυσκολία τμηματοποίησης ενός προγράμματος.
Απαντήσεις Σωστό / Λάθος Στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου
Α/ΑΑπάντησηΓιατί
1ΛάθοςΗ επίλυση του προβλήματος έχει τρία στάδια. Ο προγραμματισμός ασχολείται μόνο με το τρίτο, τη διατύπωση του αλγορίθμου σε μορφή κατανοητή από τον υπολογιστή.
2ΣωστόΟ προγραμματισμός ασχολείται με το τρίτο στάδιο: τη δημιουργία του προγράμματος, δηλαδή τη διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή.
3ΣωστόΤο πρόγραμμα δεν είναι απλώς υλοποίηση του αλγορίθμου. Βασικό στοιχείο του είναι τα δεδομένα και οι δομές δεδομένων επί των οποίων ενεργεί.
4ΣωστόΟι γλώσσες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν για την επικοινωνία του ανθρώπου (προγραμματιστή) με τη μηχανή (υπολογιστή).
5ΛάθοςΤο πρόγραμμα δεν είναι απλώς η μεταφορά του αλγορίθμου, αφού βασικό στοιχείο του είναι και τα δεδομένα με τις δομές τους.
6ΛάθοςΤα λογικά λάθη δεν ανιχνεύονται από τον μεταγλωττιστή και το πρόγραμμα εκτελείται, αλλά δεν δίνει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
7ΛάθοςΤο λεξιλόγιο είναι ένα υποσύνολο των ακολουθιών που δημιουργούνται από τα στοιχεία του αλφαβήτου: μόνο οι λέξεις που είναι δεκτές από τη γλώσσα.
8ΛάθοςΟ δομημένος προγραμματισμός προήλθε από την ανάγκη περιορισμού της εντολής GOTO και χρησιμοποιεί μόνο τρεις λογικές δομές.
9ΣωστόΈνα πρόγραμμα με λογικά λάθη δεν έχει συντακτικά λάθη, άρα μπορεί να εκτελεστεί.
10ΛάθοςΑντίθετα, ο δομημένος προγραμματισμός διευκολύνει την ανάλυση του προγράμματος σε τμήματα.

Ερωτήσεις ανάπτυξης Στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου

Οι λύσεις είναι γραμμένες όπως θα ζητηθούν στις πανελλήνιες εξετάσεις στο μάθημα της πληροφορικής Γ λυκείου, πολύμεγάλη προσοχή μιας και οι ορισμοί πρέπει να είναι το δυνατόν πιο ολοκληρωμένοι με βάση τα όσα γράφει το σχολικό βιβλίο του ΑΕΠΠ.

1. Ποια είναι τα στάδια επίλυσης ενός προβλήματος;

1) Ακριβής προσδιορισμός του προβλήματος.
2) Ανάπτυξη του αντίστοιχου αλγορίθμου.
3) Διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή.

2. Ποιες είναι οι κύριες λειτουργίες ενός μεταφραστικού προγράμματος;

Ένας υπολογιστής «καταλαβαίνει» εντολές γραμμένες σε «γλώσσα μηχανής». Οι εντολές ενός προγράμματος σε μία γλώσσα υψηλού επιπέδου αποτελούνται από εντολές που μοιάζουν περισσότερο με τη φυσική μας γλώσσα.
I. Ένα μεταφραστικό πρόγραμμα έχει ως στόχο να συνδέσει τους δύο τρόπους γραφής.
II. Η εύρεση συντακτικών λαθών στο πρόγραμμα.
III. Η δέσμευση μνήμης για τις μεταβλητές που θα χρησιμοποιήσει ένα πρόγραμμα.

3. Τι είναι πρόγραμμα και τι προγραμματισμός;

Ο προγραμματισμός ασχολείται με τη δημιουργία του προγράμματος, δηλαδή του συνόλου των εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή για την επίλυση ενός προβλήματος. Το πρόγραμμα, το οποίο γράφεται σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού, δεν είναι απλώς η υλοποίηση του αλγορίθμου, αλλά βασικό στοιχείο του είναι τα δεδομένα και οι δομές δεδομένων επί των οποίων ενεργεί.

4. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του δομημένου προγραμματισμού;

Δημιουργία απλούστερων προγραμμάτων, άμεση μεταφορά των αλγορίθμων σε προγράμματα, διευκόλυνση ανάλυσης του προγράμματος σε τμήματα, περιορισμός των λαθών κατά την ανάπτυξη, διευκόλυνση στην ανάγνωση και κατανόηση του προγράμματος από τρίτους και ευκολότερη διόρθωση και συντήρηση.

5. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μεταγλωττιστή και διερμηνευτή;

Ο μεταγλωττιστής δέχεται ένα πρόγραμμα σε γλώσσα υψηλού επιπέδου και παράγει ένα ισοδύναμο πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής, που μπορεί να εκτελείται οποτεδήποτε και είναι τελείως ανεξάρτητο από το αρχικό πρόγραμμα. Ο διερμηνευτής διαβάζει μία προς μία τις εντολές του αρχικού προγράμματος και για καθεμία εκτελεί αμέσως μια ισοδύναμη ακολουθία εντολών μηχανής.

6. Από τι προσδιορίζεται μια γλώσσα και ποια είναι η βασική διαφορά φυσικών και τεχνητών γλωσσών;

Μια γλώσσα προσδιορίζεται από το αλφάβητό της, το λεξιλόγιό της, τη γραμματική της (τυπικό και συντακτικό) και τη σημασιολογία της. Βασική διαφορά είναι η δυνατότητα εξέλιξης: οι φυσικές γλώσσες εξελίσσονται συνεχώς, ενώ οι τεχνητές χαρακτηρίζονται από στασιμότητα, αφού κατασκευάζονται συνειδητά για ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου

Σε κάθε ερώτηση να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Υπάρχει μόνο μία σωστή επιλογή.

1. Με ποιο στάδιο της επίλυσης ενός προβλήματος ασχολείται ο προγραμματισμός;

  1. Με τον ακριβή προσδιορισμό του προβλήματος
  2. Με την ανάπτυξη του αλγορίθμου
  3. Με τη διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή
  4. Με τον καθορισμό των απαιτήσεων

2. Πώς ονομάζεται το σύνολο των κανόνων που καθορίζει τη νομιμότητα της διάταξης και της σύνδεσης των λέξεων μιας γλώσσας για τη δημιουργία προτάσεων;

  1. Τυπικό
  2. Συντακτικό
  3. Σημασιολογία
  4. Λεξιλόγιο

3. Σε ποιες τρεις λογικές δομές στηρίζεται ο δομημένος προγραμματισμός;

  1. Ακολουθία, επιλογή, επανάληψη
  2. Ακολουθία, GOTO, επανάληψη
  3. Επιλογή, επανάληψη, αναδρομή
  4. Είσοδος, επεξεργασία, έξοδος

4. Ποιο πρόγραμμα παράγει το αντικείμενο πρόγραμμα;

  1. Ο συντάκτης
  2. Ο μεταγλωττιστής
  3. Ο συνδέτης / φορτωτής
  4. Οι βιβλιοθήκες

5. Πώς ονομάζεται συχνά η τεχνική της ιεραρχικής σχεδίασης;

  1. Από κάτω προς τα επάνω
  2. Από επάνω προς τα κάτω (top-down)
  3. Τυχαία σχεδίαση
  4. Αναδρομική σχεδίαση
Απαντήσεις πολλαπλής επιλογής στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου
ΕρώτησηΣωστή απάντησηΓιατί
1γΟ προγραμματισμός ασχολείται με το τρίτο στάδιο: τη διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή.
2βΤο συντακτικό καθορίζει τη νομιμότητα της διάταξης και της σύνδεσης των λέξεων. Το τυπικό ορίζει τις αποδεκτές μορφές μιας λέξης.
3αΟ δομημένος προγραμματισμός στηρίζεται στη δομή της ακολουθίας, της επιλογής και της επανάληψης.
4βΤο πρόγραμμα που παράγεται από το μεταγλωττιστή λέγεται αντικείμενο πρόγραμμα.
5βΗ ιεραρχική σχεδίαση ονομάζεται και διαδικασία σχεδίασης «από επάνω προς τα κάτω» (top-down).

Αντιστοίχιση στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου

Να αντιστοιχίσετε κάθε έννοια της στήλης Α με την περιγραφή της στη στήλη Β. Στη στήλη Β υπάρχουν δύο περιγραφές που περισσεύουν. Προσοχή στις πανελλαδικές εξετάσεις πάντα θα σας δίνεται πόσες επιλογές της άσκησης αντιστοίχισης δεν θα πηγαίνουν κάπου καθώς και αν κάποια πηγαίνει σε 2. Να διαβάζετε καλά την εκφώνηση στις ασκήσεις πληροφορικής Γ λυκείου που λύνετε, καθώς και στα θέματα των πανελληνίων εξετάσεων του ΑΕΠΠ.

Αντιστοίχιση στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου
Στήλη ΑΣτήλη Β
1. Αλφάβητοα. Πρόγραμμα που συνδέει το αντικείμενο πρόγραμμα με άλλα τμήματα και με βιβλιοθήκες, ώστε να παραχθεί το εκτελέσιμο.
2. Λεξιλόγιοβ. Το σύνολο των στοιχείων που χρησιμοποιείται από μια γλώσσα.
3. Σημασιολογίαγ. Το σύνολο των κανόνων που ορίζει τις μορφές με τις οποίες μία λέξη είναι αποδεκτή.
4. Συντάκτηςδ. Το σύνολο των κανόνων που καθορίζει το νόημα των λέξεων, των εκφράσεων και των προτάσεων.
5. Συνδέτης / φορτωτήςε. Ένα υποσύνολο των ακολουθιών των στοιχείων του αλφαβήτου: οι λέξεις που είναι δεκτές από τη γλώσσα.
–στ. Πρόγραμμα που διαβάζει μία προς μία τις εντολές και εκτελεί αμέσως μια ισοδύναμη ακολουθία εντολών μηχανής.
–ζ. Ειδικό πρόγραμμα για την αρχική σύνταξη και τη διόρθωση των προγραμμάτων, ένας μικρός επεξεργαστής κειμένου.
Απαντήσεις αντιστοίχισης στο κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου
Στήλη ΑΑντιστοιχίαΓιατί
1. ΑλφάβητοβΑλφάβητο μίας γλώσσας είναι το σύνολο των στοιχείων που χρησιμοποιεί.
2. ΛεξιλόγιοεΤο λεξιλόγιο είναι υποσύνολο των ακολουθιών του αλφαβήτου, δηλαδή οι λέξεις που δέχεται η γλώσσα.
3. ΣημασιολογίαδΚαθορίζει το νόημα των λέξεων και των εκφράσεων. Την περιγραφή γ την έχει το τυπικό.
4. ΣυντάκτηςζΧρησιμοποιείται για την αρχική σύνταξη των προγραμμάτων και τη διόρθωσή τους. Την περιγραφή στ την έχει ο διερμηνευτής.
5. Συνδέτης / φορτωτήςαΕπιτρέπει τη σύνδεση του αντικειμένου προγράμματος με άλλα τμήματα και βιβλιοθήκες, για να παραχθεί το εκτελέσιμο πρόγραμμα.

Αν θέλετε περισσότερες ερωτήσεις τύπου ανάπτυξης ή γενικότερα ερωτήσεις θεωρίας στην ύλη της Πληροφορικής Γ Λυκείου στο κεφάλαιο Εισαγωγή στον Προγραμματισμό, δείτε τα τεστ, τα διαγωνίσματα και τις θεωρίες που έχουμε δημιουργήσει, για να καταφέρετε τον καλύτερο δυνατό βαθμό στις πανελλήνιες εξετάσεις.

Συχνές ερωτήσεις για την Εισαγωγή στον Προγραμματισμό
κεφάλαιο 6 θεωρίας του ΑΕΠΠ Γ Λυκείου

Ποια είναι τα στάδια επίλυσης ενός προβλήματος με υπολογιστή;

Τα στάδια είναι τρία: ο ακριβής προσδιορισμός του προβλήματος, η ανάπτυξη του αντίστοιχου αλγορίθμου και η διατύπωση του αλγορίθμου σε κατανοητή από τον υπολογιστή μορφή. Ο προγραμματισμός ασχολείται με το τρίτο στάδιο.

Τι είναι πρόγραμμα και τι προγραμματισμός;

Ο προγραμματισμός ασχολείται με τη δημιουργία του προγράμματος, δηλαδή του συνόλου των εντολών που δίνονται στον υπολογιστή για να υλοποιηθεί ένας αλγόριθμος. Το πρόγραμμα δεν είναι απλώς η υλοποίηση του αλγορίθμου, γιατί βασικό στοιχείο του είναι και τα δεδομένα με τις δομές δεδομένων επί των οποίων ενεργεί.

Από τι προσδιορίζεται μια γλώσσα;

Από το αλφάβητό της, το λεξιλόγιό της, τη γραμματική της (τυπικό και συντακτικό) και τη σημασιολογία της. Το αλφάβητο είναι το σύνολο των στοιχείων της γλώσσας, το λεξιλόγιο οι λέξεις που δέχεται, το τυπικό οι αποδεκτές μορφές μιας λέξης, το συντακτικό η σωστή διάταξη των λέξεων και η σημασιολογία το νόημά τους.

Ποια είναι η διαφορά φυσικών και τεχνητών γλωσσών;

Οι φυσικές γλώσσες εξελίσσονται συνεχώς, επειδή χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων που αλλάζουν. Οι τεχνητές γλώσσες, όπως οι γλώσσες προγραμματισμού, χαρακτηρίζονται από στασιμότητα, αφού κατασκευάζονται συνειδητά για ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Τι είναι η ιεραρχική σχεδίαση και ο τμηματικός προγραμματισμός;

Η ιεραρχική σχεδίαση (από επάνω προς τα κάτω) καθορίζει τις βασικές λειτουργίες ενός προγράμματος και τις διασπά σε όλο και μικρότερες λειτουργίες, μέχρι να επιλύονται εύκολα. Ο τμηματικός προγραμματισμός την υλοποιεί: κάθε υποπρόβλημα γίνεται ανεξάρτητη ενότητα (module) που γράφεται ξεχωριστά.

Τι είναι ο δομημένος προγραμματισμός και ποιες δομές χρησιμοποιεί;

Ο δομημένος προγραμματισμός είναι μια μεθοδολογία σύνταξης προγραμμάτων που βοηθά στην ανάπτυξη σύνθετων προγραμμάτων και μειώνει τα λάθη. Στηρίζεται στις τρεις δομές της ακολουθίας, της επιλογής και της επανάληψης, και κάθε πρόγραμμα ή ενότητα έχει μόνο μία είσοδο και μόνο μία έξοδο.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του δομημένου προγραμματισμού;

Δημιουργία απλούστερων προγραμμάτων, άμεση μεταφορά των αλγορίθμων σε προγράμματα, διευκόλυνση ανάλυσης του προγράμματος σε τμήματα, περιορισμός των λαθών, διευκόλυνση στην ανάγνωση και κατανόηση από τρίτους και ευκολότερη διόρθωση και συντήρηση.

Τι είναι ο αντικειμενοστραφής προγραμματισμός;

Στον αντικειμενοστραφή προγραμματισμό πρωτεύοντα δομικά στοιχεία ενός προγράμματος είναι τα δεδομένα, από τα οποία δημιουργούνται τα αντικείμενα (objects). Τα προγράμματα είναι πιο ευέλικτα και επαναχρησιμοποιήσιμα, και ο αντικειμενοστραφής προγραμματισμός ακολουθεί την ιεραρχική σχεδίαση, τον τμηματικό προγραμματισμό και τις αρχές του δομημένου προγραμματισμού.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μεταγλωττιστή και διερμηνευτή;

Ο μεταγλωττιστής μεταφράζει ολόκληρο το πρόγραμμα υψηλού επιπέδου σε ισοδύναμο πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής, που εκτελείται οποτεδήποτε και είναι ανεξάρτητο από το αρχικό. Ο διερμηνευτής διαβάζει μία προς μία τις εντολές και για καθεμία εκτελεί αμέσως μια ισοδύναμη ακολουθία εντολών μηχανής.

Πώς φτάνει ένα πρόγραμμα από τη σύνταξη στην εκτέλεση;

Το πρόγραμμα γράφεται και διορθώνεται με τον συντάκτη και λέγεται πηγαίο πρόγραμμα. Ο μεταγλωττιστής το μετατρέπει σε αντικείμενο πρόγραμμα, και ο συνδέτης / φορτωτής το συνδέει με άλλα τμήματα και με τις βιβλιοθήκες της γλώσσας, για να παραχθεί το εκτελέσιμο πρόγραμμα. Αν υπάρχουν συντακτικά λάθη, διορθώνονται και το πρόγραμμα ξαναμεταγλωττίζεται.